Jaarverslag 2020

2020 is een vreemd jaar geweest. Net zoals voor de rest van de wereld, heeft de COVID-19 pandemie op het OCAD een grote impact gehad. Als dienst die voor een groot deel met geclassificeerde informatie werkt, hebben we onze werking duchtig moeten aanpassen. Grondig voorbereid telewerk en de nodige beschermingsmaatregelen hebben ervoor gezorgd dat onze werking en bereikbaarheid voor onze partners steeds gegarandeerd zijn gebleven.

Daarnaast had COVID-19 ook een grote impact op de samenleving. Bestaande grieven zijn nog toegenomen. Er zal steeds (legitieme) kritiek zijn op beleidsbeslissingen, maar het is opvallend hoe snel het radicale tegendiscours is gegroeid dat de geloofwaardigheid en de aanpak van de maatregelen wil ondermijnen. Extremistische groepen surfen mee op deze golf. Over alle strekkingen heen willen ze de pandemie uitbuiten om hun eigen radicale discours te verspreiden en zieltjes te winnen. Niet verwonderlijk, want aanhangers van complottheorieën en extremisten delen vaak dezelfde templates en hebben (deels) dezelfde vijand, namelijk de overheid, experts of gezagsdragers. Sociale media zijn een belangrijke motor: berichten worden al snel virulenter en aggresiever. Mensen komen ook snel terecht in een virtuele bubbel van gelijkgezinden, waarbinnen geen afwijkende meningen meer geduld worden. Heel wat van onze punctuele dreigingsevaluatie waren het gevolg van vaak anoniem geuite dreigingen in deze context.

De laatste jaren zien we dat rechts-extremistisch gedachtegoed aan een opmars bezig is. Aan de hand van briefings en een reeks strategische analysenota’s, heeft het OCAD sterk ingezet op sensibilisering hierrond. Dit alles vertaalt zich in een stijgend aantal personen van rechts-extremistische signatuur die opgenomen worden in de Gemeenschappelijke Gegevensbank (GGB).

Daarnaast hebben de jihadistische aanslagen in het najaar in onze buurlanden Frankrijk en Oostenrijk opnieuw pijnlijk duidelijk gemaakt dat er nog steeds gevaar dreigt uit deze hoek. Terreurgroepen roepen nog steeds op om aanslagen te plegen. De situatie in de kampen in Noordoost-Syrië, waar nog duizenden Foreign Terrorist Fighters worden vastgehouden, blijft volatiel. Het feit dat ook vrouwen en kinderen in kampen worden vastgehouden, is een vector van radicalisering in eigen land, al is het voorlopig nog in beperkte mate.

Download hier het volledige verslag.