Jaarverslag 2023

2023 was een bewogen jaar. De terreuraanslag van Hamas op 7 oktober leidde tot een escalatie van geweld, met talloze burgerslachtoffers. Het conflict polariseert wereldwijd en vormt een enorme emotionele trigger.

In dit gespannen klimaat vond op 16 oktober een aanslag plaats in Brussel, waarbij twee Zweedse voetbalsupporters werden gedood en één gewond raakte. De dader bleek op zijn sociale media geïnspireerd door de Koranverbrandingen in Zweden en Denemarken eerder in het jaar, maar het was duidelijk dat het Isräelisch-Palestijnse conflict evengoed een rol speelde. Het leidde tot een piek in dreigingsmeldingen in oktober en november, en noopte ons om het algemene dreigingsniveau op niveau 3 te brengen.

De dreiging uit islamistische hoek blijft met stip de grootste voor ons land. Het voorbije jaar vonden opnieuw heel wat onderzoeken en arrestaties plaats, met een piek in het voorjaar. Opvallend daarbij was dat de protagonisten vaak erg jong waren. We benadrukken echter dat dit geen nieuw fenomeen is. Aandachtspunt hierbij is wel dat ze elkaar enkel op het internet kenden, zonder verdere banden. Eind 2023 vond daarnaast ook een reeks arrestaties plaats in een rechts-extremistisch milieu in meerdere landen in Europa, waaronder in België. Het target was opnieuw een online netwerk.

De aandacht voor eerder traditionele dreigingspatronen mag ons niet doen vergeten dat het dreigingsbeeld veel diverser is geworden. In de dreigingsmeldingen die het OCAD vorig jaar ontvangen heeft, kon in bijna de helft van de gevallen de ideologie waarop de dreiging was geïnspireerd, niet duidelijk worden afgebakend. Allerhande complottheorieën, anti-establishment gevoelens, maar evengoed persoonlijke of psychische problemen, resulteren vaak in een moeilijk definieerbare cocktail van motieven. Ik wil zeker ook het belang aanstippen van de dreiging door statelijke actoren, al is die vaak minder zichtbaar. Zo proberen bepaalde buitenlandse actoren via gerichte informatie-operaties de polarisering in ons land te vergroten en onze verkiezingen te beïnvloeden of onze democratische waarden te ondergraven.

Download hier het volledige verslag.